وقتی فرزند استعمار، واعظ ضداستعمار می‌شود
نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل، بریتانیا و فرانسه را برای اتهام استعمارگری به اسرائیل به باد تمسخر گرفت و گفت: «آن‌ها اسرائیل کوچک را به استعمار متهم می‌کنند. چه استعمارگری؟ خودشان بودند که این اصطلاح را ابداع کردند؛ مستعمراتشان سراسر جهان را دربر می‌گرفت.» سخنرانی نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل در مورد سابقه […]
نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل، بریتانیا و فرانسه را برای اتهام استعمارگری به اسرائیل به باد تمسخر گرفت و گفت: «آن‌ها اسرائیل کوچک را به استعمار متهم می‌کنند. چه استعمارگری؟ خودشان بودند که این اصطلاح را ابداع کردند؛ مستعمراتشان سراسر جهان را دربر می‌گرفت.»
سخنرانی نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل در مورد سابقه استعمارگری انگلیس و فرانسه بی‌آنکه خود بخواهد یکی از مستندترین حقایق تاریخی درباره ماهیت و ریشه استعماری اسرائیل است. این رژیم نه‌فقط محصول استعمار بریتانیا و فرانسه است، بلکه دقیقاً از دل همان سیاست‌های استعماری بیرون آمد که نتانیاهو با لحنی تحقیرآمیز به آن اشاره می‌کند.
▪️▪️بالفور: آغاز ماجرا
در ۲ نوامبر ۱۹۱۷، آرتور بالفور، وزیر خارجه بریتانیا، در نامه‌ای به لرد روتشیلد نوشت دولت بریتانیا «با نظر مساعد به ایجاد یک میهن ملی برای یهودیان در فلسطین می‌نگرد و برای تحقق این هدف نهایت تلاش خود را به کار خواهد بست.» این ۶۷ کلمه، که بعدها به «اعلامیه بالفور» شهرت یافت، نه با مشورت با مردم فلسطین نوشته شد و نه بریتانیا حق قانونی تصرف سرزمینی را داشت که به مردمانش وعده استقلال داده بود.
نکته کلیدی اینجاست که بالفور این وعده را در حالی داد که چند سال پیش‌تر، بریتانیا در مکاتبات مک‌ماهون–حسین (۱۹۱۵–۱۹۱۶) به اعراب وعده داده بود پس از فروپاشی عثمانی، استقلال سرزمین‌هایشان، از جمله فلسطین، را به رسمیت خواهد شناخت. اسناد بین‌المللی و بعدها سازمان ملل متحد این تناقض را ثبت کرده‌اند: بریتانیا «برخلاف تعهداتش به اعراب، نه‌تنها توافق سایکس–پیکو را امضا کرد، بلکه بدون توجه به حقوق و خواسته‌های مردم فلسطین، به رهبران صهیونیست تضمین داد ‹یک میهن ملی یهودی در فلسطین› ایجاد کنند و بدین‌سان بذر منازعه پایدار فلسطین را کاشت.»
▪️▪️سایکس–پیکو: تقسیم غنائم
اما ماجرا از جایی شروع شد که سایکس بریتانیایی و پیکو فرانسوی، در میانه جنگ جهانی اول و در پنهانی کامل، خطوطی از مدیترانه تا مرزهای ایران و خلیج فارس کشیدند. سرزمین‌های شمال این خطوط به فرانسه و جنوب آن به بریتانیا می‌رسید. این توافق مستقیماً با روحیه ضداستعماری زمانه و وعده‌های استقلال به اعراب در تناقض بود.
بر اساس این توافق، بریتانیا قیمومیت فلسطین، ماوراء‌الاردن و عراق را به دست گرفت و فرانسه لبنان و سوریه را. به نوشته جیمز بار در کتاب «خطی در شن»، رقابت پنهان و آشکار بریتانیا و فرانسه بر سر خاورمیانه سرانجام به «تولد اسرائیل» انجامید.
▪️▪️قیمومیت بریتانیا: استعمار با نقاب قیمومیت
پس از جنگ، بریتانیا قیمومیت فلسطین را از جامعه ملل دریافت کرد، اما در عمل آن را نه امانتی برای مردم فلسطین، بلکه ابزاری استعماری برای تحقق وعده بالفور به کار گرفت. متن قیمومیت مقرر می‌داشت بریتانیا باید «شرایط مناسب برای مهاجرت یهودیان را تسهیل کند و با همکاری آژانس یهودی، اسکان فشرده یهودیان در این سرزمین را تشویق نماید.»
نتیجه این سیاست، تغییر بنیادین ساختار جمعیتی فلسطین بود: جمعیت یهودی از حدود ۱۱ درصد در اوایل دهه ۱۹۲۰ به حدود ۳۱ تا ۳۳ درصد در سال ۱۹۴۸ رسید. وینستون چرچیل نیز در دوره وزارتش، اولویت را به تحقق وعده «میهن ملی یهودی» داد، هرچند از خودمختاری فلسطین هم سخن می‌گفت.
بسیاری از تحلیلگران حتی امروز تأکید می‌کنند فرانسه نیز در این پروژه نقش مهمی داشت؛ پاریس در دوره قیمومیت خود بر سوریه و لبنان از مهاجرت یهودیان حمایت می‌کرد و مقامات فرانسوی در شمال آفریقا تسهیلات لازم را برای مهاجرت یهودیان مراکشی به فلسطین فراهم ساختند. گزارش‌های سازمان ملل متحد درباره فلسطین نیز بارها اشاره کرده‌اند که «این تلاش‌های استعماری قدرت‌های غربی، زمینه‌ساز شکل‌گیری اسرائیل شد.»
▪️▪️طنز تلخ تاریخ
اکنون نتانیاهو به بریتانیا و فرانسه می‌گوید: «شما جهان را استعمار کردید.» و این نکته بسیار درستی است. اما آنچه او نمی‌گوید این است که خودش و رژیمش وارث مستقیم همان پروژه استعماری‌اند که بریتانیا و فرانسه در این سرزمین به راه انداختند. اگر امروز اسرائیل به عنوان «رژیم آپارتاید» و «استعمارگر شهرک‌ساز» شناخته می‌شود، نه از آن روست که این اتهامات بی‌پایه‌اند، بلکه از آن روست که در همان سیاست‌های استعماری ریشه دارند؛ همان سیاست‌هایی که نتانیاهو با طعنه از آن‌ها یاد می‌کند.
دیدگاهتان را بنویسید