​شورش عربی علیه امپراتوری عثمانی در خلال جنگ جهانی اول، یکی از مهم‌ترین رخدادهای تاریخ معاصر خاورمیانه است؛ رخدادی که در کنار عملیات نظامی متفقین، به تضعیف حاکمیت عثمانی در سرزمین‌های اسلامی و عربی کمک کرد و زمینه‌ساز شکل‌گیری نظم سیاسی تازه‌ای در منطقه شد. تحولات آن دوره را باید حاصل تلاقی منافع بریتانیا، مطالبات […]

گرایش مصدق به ایالات متحده در جریان نهضت ملی‌شدن صنعت نفت (۱۳۲۹–۱۳۳۲)، یکی از پیچیده‌ترین و فراگیرترین فرازهای تاریخ دیپلماسی معاصر ایران است. بررسی پژوهش‌ها نشان می‌دهد که این تصمیم نه از روی ناآگاهی یا «ساده‌انگاری شتاب‌زده»، بلکه حاصل محاسبه‌ای استراتژیک بر پایه خوانش خاصی از نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم بود. ۱. […]

۱۴ مرداد یادآور صدور فرمان مشروطه است؛ روزی که مظفرالدین‌شاه قاجار در سال ۱۲۸۵ خورشیدی، در پی اعتراضات گسترده مردم، روحانیون و روشنفکران، به محدود شدن قدرت مطلقه پادشاه و تأسیس مجلس شورای ملی تن داد. این رویداد نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود، زیرا برای نخستین بار مفاهیمی چون «حاکمیت قانون»، […]

جغرافیا همیشه صرفاً درباره‌ی کوه‌ها، رودها و مرزهای طبیعی نیست؛ گاهی کلمات و نام‌هایی که روی نقشه‌ها می‌نشینند، بیش از آنکه حاصل عوارض زمین‌شناختی باشند، زاییده‌ی سیاست، موازنه قدرت و جهان‌بینی امپراتوری‌ها هستند. اصطلاح «خاورمیانه» دقیقاً یکی از همین واژه‌هاست؛ نامی که امروزه هویت منطقه‌ای ما را تعریف می‌کند، اما ریشه‌اش نه در فرهنگ و […]